Umusaruro w’ubutabera nsanasano wikubye inshuro zirenga 18

Raporo y’ibikorwa by’Ubutegetsi bw’Ubucamana 2025/2026 igaragaza ko imanza zaciwe n’inkiko binyuze mu iburanisha (riganisha ku isomwa ry’urubanza) zingana na 103.139 bingana na 84% by’imanza; mu gihe imanza 19.888 zaciwe binyuze mu nzira z’ubutabera nsanasano ari zo ubuhuza (mediation), ubwumvikane bushingiye ku kwemera icyaha (plea-bargaining) n’ubwumvikane hagati y’ukekwaho icyaha n’uwagikorewe (Victim Offender Mediation) bingana na 16%. Mu mwaka wa 2024/2025 imanza zari zaciwe hifashishijwe iyi nzira zari 15.012.

Ku bijyanye n’ubu butabera, ku manza zaregewe inkiko, mu mwaka wa 2017 imanza zanyuze zikanakemurirwa mu butabera nsanasano zari 237; mu gihe mu mwaka wa 2025/2026 raporo zigaragaza imanza 4,436. Ni ukuvuga ko mu myaka ikenda (9) umusaruro wikubye inshuro zirenga cumi n’umunani (18).

Nta rukiko na rumwe rwo mu Rwanda, ku rwego urwo ari rwo rwose, rudakoresha ubuhuza nk’inzira yo gukemura amakimbirane hagati y’abayagiranye.

Uko bihagaze mu mibare y’ubutabera nsanasano 

Kugeza ubu, imibare igaragaza ko Urukiko rw’Ikirenga rwahuje ababuranyi mu manza ebyri (2), Urukiko rw’Ubujurire imanza 21, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi imanza 126, Urukiko rw’Ubucuruzi imanza 405, Urukiko Rukuru n’ingereko zarwo imanza 82, inkiko zisumbuye imanza 890, inkiko z’ibanze imanza 2910.

Mu mwaka w’ubucamanza wa 2025/2026, abacamanza bafashije ababuranyi kumvikana mu manza 2.453 zivuye ku manza 1.602 mu mwaka wa 2024/2025, bigaragara ko habayeho izamuka rya 53% mu manza binyuza mu butabera nsanasano.

Abanditsi b’inkiko na bo bumvikanishije ababuranyi mu manza zingana na 1.983 zikiri mu nama ntegurarubanza.

Umusaruro w’imanza zirangirira mu butabera nsanasano unagaragaza agaciro mu mafaranga, aho zimwe mu manza zaciwe mu mwaka wa 2025/2026 zifite agaciro ka miliyari 8,4 z’amafaranga y’u Rwanda n’amadolari y’Amerika 237,033.87.

Mu Mwaka w’Ubucamanza wa 2022/2023 imanza zarangiye binyuze mu nzira y’ubwumvikane bushingiye ku kwemera icyaha zingana na 934, naho mu Mwaka w’Ubucamanza wa 2025/2026 zingana na 13.596.

Mu Mwaka w’Ubucamanza wa 2025/2026, imanza zarangiye binyuze mu nzira yo kumvikanisha ukekwaho icyaha n’uwagikorewe zari 1.857; zirimo 1.456 zarangijwe n’inkiko z’ibanze, na 401 zarangiye mu nkiko zisumbuye.

Gahunda y’Ubutegetsi bw’Ubucamanza akaba ari ugukomeza gushishikariza abafitanye amakimbirane kugana inzira y’ubutabera nsanasano; nk’uko byagarutsweho na Nyakubahwa Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 4 Nzeri 2026 ubwo hatangizwaga Umwaka w’Ubucamanza 2026/2027.